LEES EEN BOEK met Nathalie Maciesza

AfterlightImage.JPG

Nathalie Maciesza is kunsthistorica en mede-oprichter van het online platform De Kunstmeisjes. En binnenkort is ze ook schrijfster van een boek (!). In augustus verschijnt namelijk het boek De Kunstmeisjes.

De Kunstmeisjes waren een van mijn eerste volgers op LEES EEN BOEK. Algauw volgden Nathalie en ik elkaar met onze persoonlijke Instagram-accounts. Het begon me op te vallen dat Nathalie bijna vaker stories plaatste over de boeken die ze las, dan dat ze kunst gerelateerde stories deelde. Na wat heen en weer gechat over onze favoriete boeken was het tijd om samen in gesprek te gaan over literatuur, kunst en de relatie tussen de twee. En dus bezocht ik Nathalie en haar boekenkast voor LEES EEN BOEK met….

C: Dit is mijn droom, deze boekenkast
N: *Lacht*. Dat was die van mij ook.
C: Ja, want je houdt van lezen. Wat betekent lezen voor jou?
N: Ik heb Poolse ouders en leerde pas Nederlands toen ik naar school ging. Mijn ouders spreken gewoon Nederlands, maar hebben een accent en wilden dit niet aan mij doorgeven. Daarom besloten ze me de eerste jaren van mijn leven alleen Pools te leren spreken, omdat het mijn moedertaal is en omdat ze wisten dat ik Nederlands toch wel zou leren op school.
C: Slim.
N: We hadden overigens wel altijd zowel Poolse als Nederlandse boeken in huis. Ondanks dat ik pas op school echt Nederlands ging praten, was ik het eerste meisje in de kleuterklas dat in het Nederlands kon voorlezen. Dat maakte mijn ouders enorm trots.

RNI-Films-IMG-136E3E42-DB0D-418C-AD74-330A22FAE356.JPG

C: Wat waren je favoriete boeken als kind?
N: Alleen op de wereld is een boek dat mijn moeder me heel vaak voorlas als kind.
C: Ik heb die nooit gelezen, ik wel wist waar het over ging, maar vond het een te zielig verhaal. Best gek, want ik las wel het boek Waterschapsheuvel van Richard Adams, ken je dat?
N: Nee?
C: Oh, dat is een hartverscheurend verhaal over een kolonie konijnen die bedreigd wordt door de mens. Ze gaan op de vlucht om ergens anders een nieuw bestaan op te bouwen. Onderweg gaan er veel konijnen dood of raken gewond. Als de overleefden uiteindelijk een prachtige vallei vinden om te wonen komen ze een andere kolonie konijnen tegen die worden geregeerd door een fascistisch opperkonijn.
N: Oh wow. Oudere kinderboeken lijken kinderen meer voor te bereiden op het echte leven.
C: Dat is ook belangrijk.

N: Oudere kinderverhalen zijn prachtig, maar winden geen doekjes om de pijn die het leven meedraagt. Die verhalen gaan over eenzaamheid, verlating, oorlog, de dood.
C: Boeken als Waterschapsheuvel, Oorlogswinter en Kruistocht in spijkerbroek roepen empathie op bij de lezer. Toch heb ik nooit iemand horen zeggen: ik kon niet slapen, omdat ik het boek Oorlogswinter kreeg voorgelezen in de klas.
N: Bovendien is het ook helemaal niet erg om je angstig te voelen, om verdriet te hebben, het is een deel van het leven. Het is juist goed om daar ook over te lezen. Het heeft niet alleen maar kommer en kwel te zijn, maar het moet wel in balans zijn. Het is fijn om van tevoren te weten wat je naast ‘regenboog en zonneschijn’ nog meer te wachten staat.
C: Inderdaad. Wanneer je dit leert als je jong bent schrik je er minder van als je ouder wordt. In plaats daarvan zul je denken: oké, dit is pijn, dit gevoel ken ik, ik heb het eerder meegemaakt en toen heb ik ook geleerd dat het uiteindelijk weer weggaat.
N: Ik heb altijd moeite met al die happy endings. Ik wil weten wat daarna gebeurt.

C: Je bent kunsthistorica en hebt drie jaar geleden samen met Mirjam Kooiman en Renee Schuiten-Kniepstra het online platform De Kunstmeisjes opgezet. Wat was jullie gedachte hierachter?
N: We wilden – en willen nog steeds – de wereld van kunst toegankelijker maken, de drempel verlagen, we willen handvatten bieden aan een breed publiek; kunst is leuk en dit kun je allemaal gaan bekijken, vaak gewoon om de hoek. Eigenlijk dat wat jij ook met LEES EEN BOEK doet.
C: Een goed streven. Heb jij trouwens ook wel eens, dat wanneer je iemand vertelt aan iemand dat je met De Kunstmeisjes mensen via online kanalen met kunst in aanraking laat komen, er een beetje lacherig wordt gereageerd? Dat er op je neergekeken wordt en er reacties worden gegeven als: aaaah, kindje toch, millennialtje. Denk je nou echt dat dat de manier is?
N:  Oh ja. Absoluut. We hebben onszelf bewust ‘kunstmeisjes’ genoemd, om deze reden. Heel veel mensen kijken op die manier naar vrouwen die in de kunstwereld werken.
C: Ja...
N: Zodra je in deze sector gaat werken, kom je erachter dat er een bepaald stereotype beeld heerst van een jonge vrouw in de kunstwereld: een hertje, of oppervlakkige gallerina, die weinig van kunst weet maar wel graag champagne drinkt.
C: *Lacht*
N: Wij drinken ook graag champagne, dat is helemaal waar, maar we weten ook een hoop over kunst. We wilden graag de lichtelijk denigrerende naam 'kunstmeisjes' reclaimen, er een andere betekenis aan te geven. Wij zijn kunstmeisjes: jonge mensen die in de kunstwereld werken en graag onze liefde voor kunst delen. Dat we hiermee een knipoog geven aan het verouderde stereotype, vinden we leuk. Inmiddels zijn we drie jaar bezig en kennen de meeste mensen in de kunstwereld ons wel, maar in het begin was dat wel anders. Dan stelden we ons voor aan mensen die wij heel indrukwekkend en inspirerend vinden, en keken zij ons een beetje scheef aan door onze naam. Shit, dachten wij, hebben we wel een goede beslissing genomen? Maar we staan er nog steeds achter.

RNI-Films-IMG-933EEE1E-14C7-4345-895A-789759091C12.JPG

C: We hadden het net over hoe boeken je voorbereiden op het leven. Waarom is lezen nog meer belangrijk volgens jou?
N: Je creëert een dieper gevoelsleven en krijgt meer mensenkennis door het lezen van boeken, door het leren kennen van verschillende verhalen. Lezen vergroot ook je woordenschat, je krijgt er een breder spectrum van uitdrukkingsvormen voor jezelf van. Mijn vader zegt altijd: “Pas als je iets onder woorden kunt brengen, begrijp je het. Omdat je het kunt formuleren. Omdat je het betekenis kunt geven. Omdat je na moet denken over wat er gebeurt, over wat je ziet, wat je ervaart.”
C: Intelligente vader.
N: *Lacht* Klopt.
C: Lezen je ouders ook veel?
N: Ja, het huis van mijn ouders staat vol met boeken. Als kind inspireerde dat me; ik wilde dat ook hebben. Het belang van lezen dragen ze ook heel actief uit, het is iets waar ze trots op zijn en dat ze belangrijk vinden.

C: Ik heb een boekenplank waar mijn ‘comfort books’ op staan. ‘Comfort books’ zijn de boeken waar ik naar terugkeer als het leven even te ingewikkeld is. Net als comfort food. Vooral wanneer er veel veranderingen plaatsvinden in mijn leven, vind ik het fijn dat die boeken tenminste altijd hetzelfde blijven, dat ik weet hoe de verhalen aflopen. Wat zijn jouw ‘comfort books’?
N: Er zijn een paar auteurs die me gelukkig maken. Een daarvan is Caitlin Moran, columniste. Haar boek How To Be A Woman was voor mij een openbaring van hoe je als vrouw niet altijd bloedserieus hoeft te zijn om erkend te worden als talentvol of kennisrijk. Ook maakte het veel indruk op mij hoe zij haar kwetsbaarheid en zwaktes uitte, zonder hierdoor aan kracht in te boeten. Heb jij dat boek gelezen?
C: Nee, ik neem me eens in de zoveel tijd voor het te lezen, maar tot nu toe tevergeefs.*
N: Oh, ga het lezen. Het is heel lang een soort van bijbel voor mij geweest.
C: Ik ga hem vandaag kopen, beloofd.*
N: Moran’s eerste boek is heel persoonlijk, het gaat over haar ontwikkeling vanaf puberteit tot volwassene. Haar andere bundels Moranthology en Moranifesto zijn columns over actualiteiten en interviews die ze heeft gehouden. Zo is Moran's interview met acteur Benedict Cumberbatch tot op de dag van vandaag het leukste interview dat ik ooit heb gelezen.

RNI-Films-IMG-29F37F59-9916-4796-983A-F0309D04BB00.JPG

C: Welk kunstboek zou jij aan mij – en elke andere kunstleek aanraden?
N: De geschiedenis van de schoonheid en De geschiedenis van lelijkheid van Umberto Eco. Deze boeken geven een nieuwe invalshoek om naar kunst te kijken. Hij vertelt bijvoorbeeld dat je niet chronologisch naar kunst hoeft te kijken, of per kunstenaar of stroming. In deze boeken bespreekt de auteur begrippen als 'schoonheid' en 'lelijkheid' aan de hand van verschillende voorbeelden in de kunstgeschiedenis.
C: Vet.
N: Ik wil ook het boek Dat kan mijn kleine zusje ook van Will Gompertz aanraden trouwens. Hierin wordt op heel toegankelijke wijze uitgelegd waarom moderne kunst niet zo simpel is als het lijkt.

C: Laatste vraag: welke drie boeken moeten alle volgers en lezers van LEES EEN BOEK lezen?
N: Revolutionary Road van een van mijn favoriete auteurs: Richard Yates. Hij weet als geen ander menselijke relaties te omschrijven. Zijn omschrijvingen zijn oprecht en schrijnend. Hij schrijft vaak over getroebleerde mannen met een groot ego, die van de een op de andere dag alles verliezen. De vrouwelijke personages in zijn boeken zijn vaak een stuk sterker. Revolutionary Road brak mijn hart. Verder wil ik graag Koop nooit een rode jas van Nora Ephron aanraden…
C: Yes! Nora!
N: In Koop nooit een rode jas zijn haar essays en verhalen gebundeld. Ze zijn zo goed en eerlijk en warm en geestig, dat ik bij elke zin op mijn lip beet van jaloezie: zo wil ik ook kunnen schrijven. En het laatste boek dat iedereen moet lezen is The Fountainhead van Ayn Rand, Howard Roarke is een van de meest iconische personages ooit geschreven. Dit boek gaat over alles: architectuur, liefde, integriteit, geweld, politiek, de menselijke aard. Het is een dikke pil, maar ik moest huilen toen ik 'm uit had. Ik had nog langer mee willen leven met de personages.

*Mijn beloftes zijn niks waard. Ik heb hem niet gekocht en dus niet gelezen. Het boek staat wel nog steeds op mijn lijst.

Nathalie Maciesza (1989) is kunsthistorica en journalist. Ze heeft in 2015 de master Kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam afgerond. Nathalie doet de PR en communicatie voor Museum Het Rembrandthuis, werkt bij Collectie Six en is een van de drie mede-oprichters van het online platform De Kunstmeisjes. Ze is nu druk bezig met het schrijven van het boek De Kunstmeisjes, dat in augustus 2019 wordt uitgegeven.

 

Bestel de boeken uit het gesprek met Nathalie